Giãn tĩnh mạch tinh là bệnh được phẫu thuật nhiều nhất tại các khoa Nam học trên cả nước! Vậy tại sao tỷ lệ chẩn đoán giãn tĩnh mạch tinh lại cao như vậy và có xu hướng ngày càng tăng? Bác sĩ Thiều Sĩ Sắc- BV Việt Đức xin trình bày bài viết về bệnh để các bạn hiểu rõ hơn về bệnh và biết cách phòng tránh nhé!
Giãn tĩnh mạch tinh
Đặc điểm mô thai học của tinh hoàn và bệnh lý giãn tĩnh mạch tinh
Về mô thai học, hai tinh hoàn được sinh ra trong ổ bụng, có cùng nguồn gốc với thận, theo quá trình phát triển của thai nhi, tinh hoàn di chuyển xuống dưới bìu khi đứa trẻ sinh ra. Mạch máu của tinh hoàn tách ra từ sát mạch thận cũng phải dài ra cùng hai tinh hoàn. Vì vậy, hai tinh hoàn ở dưới bìu nhưng mạch máu của nó lại ở trên ổ bụng, trên đường đi nó bị các cơ quan khác đè nén, thậm chí cả phân trong đại tràng. Chính vì thế, chỉ cần một tác động nhỏ, hay sự sinh hoạt không đúng cách cũng có thể làm tĩnh mạch tinh bị giãn. Nguyên nhân hay gặp nhất là do mặc quần chật, đặc biệt vào mùa hè, làm nhiệt độ bìu tăng cao, các tĩnh mạch phải giãn ra để thoát nhiệt. Việc này lặp đi lặp lại sẽ làm các van tĩnh mạch bị suy yếu, thành mạch bị xơ hóa không hồi phục, khả năng điều tiết của tĩnh mạch tinh hoàn toàn bị mất gây ra bệnh.
Tần suất gặp bệnh
Theo Gorelick và Goldstein, giãn tĩnh mạch tinh gặp ở 15% dân số nam, và 41% những trường hợp vô sinh nam.
Triệu chứng lâm sàng
Giãn tĩnh mạch tinh lại làm giảm nhu động của lòng mạch, máu ứ trệ ở tinh hoàn kèm theo các chất cặn bã của máu tĩnh mạch, gây ra các triệu chứng như đau tức tinh hoàn, giảm sinh tinh, thậm chí làm tinh hoàn không thể sinh tinh được nữa gây vô sinh. Triệu chứng đau tức vùng bẹn bìu có thể có hoặc có thể không.
Phân độ giãn tĩnh mạch tinh trên lâm sàng:
– Độ 0: Giãn tĩnh mạch tinh chưa có biểu hiện lâm sang, không phát hiện được khi thăm khám. Ở độ này, thầy thuốc phát hiện nhờ thăm dò cận lâm sàng như siêu âm (Tiêu chuẩn giãn tĩnh mạch tinh trên siêu âm: khi có ít nhất một tĩnh mạch trong đám rối tĩnh mạch có đường kính lớn hơn 3 mm, có hồi lưu khiến phình to hơn sau khi bệnh nhân đứng dậy hoặc cho làm nghiệm pháp gắng sức (nghiệm pháp Valsalva)
– Độ 1: Giãn tĩnh mạch tinh sờ thấy hoặc nhìn thấy khi làm nghiệm pháp gắng sức.
– Độ 2: Giãn tĩnh mạch tinh sờ thấy nhưng không nhìn thấy khi đứng thẳng mà không cần làm nghiệm pháp Valsalva.
– Độ 3: Giãn tĩnh mạch tinh nhìn thấy hiện rõ ở da bìu khi đứng thẳng.
Ngoài ra, bác sĩ cần chỉ định một số xét nghiệm như siêu âm Doppler bẹn bìu, xét nghiệm tinh dịch đồ… để đánh giá mức độ giãn của tĩnh mạch tinh, độ nặng của bệnh.
ĐIỀU TRỊ
Điều trị giãn tĩnh mạch tinh
Bệnh giãn tĩnh mạch tinh (GTMT) không phức tạp nhưng để chữa trị thành công, người bác sĩ phải nắm được rất rõ bản chất của bệnh, các phương pháp điều trị, giải phẫu chức năng của tinh hoàn, hệ thống mạch máu nuôi tinh hoàn…
Hình ảnh: Hệ thống tĩnh mạch tinh
Về cơ bản phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị đầu tay và hiệu quả nhất, kết hợp với những lời khuyên về lối sống bệnh sẽ dần cải thiện.
Các chỉ đinh mổ của giãn tĩnh mạch tinh:
• GTMTT lớn gây khó chịu hoặc đau tức bìu kéo dài.
• GTMTT ảnh hưởng đến tinh hoàn (giảm thể tích tinh hoàn).
• GTMTT ảnh hưởng xấu đến tinh dịch đồ (ở nam giới trên 17 tuổi và các trường hợp vô sinh nam).
Từ trước tới nay có nhiều phương pháp phẫu thuật điều trị bệnh lý này như mổ nội soi trong phúc mạc, nội soi sau phúc mạc, mổ mở đường sườn thắt lưng, đường bẹn cao, … Nhưng đường bẹn và đường dưới bẹn là 2 đường tiếp cận hiện được sử dụng nhiều nhất với sự giúp đỡ của kính hiển vi đạt kết quả cao, thẩm mỹ và ít biến chứng nhất.
Đường bẹn thì các động mạch và tĩnh mạch phân nhánh ít hơn, nhưng phải mở cơ chéo lớn, và tiếp cận cách tĩnh mạch tinh ngoài, tĩnh mạch cơ bìu, các nhánh xiên bìu khó hơn, được khuyên dùng cho những phẫu thuật viên ít kinh nghiệm. Đường dưới bẹn thì tiếp cận các tĩnh mạch trên dễ hơn nhưng đám rối tĩnh mạch (pampiniform plexus veins) vị trí này nhiều hơn, tiếp cận tĩnh mạch tinh trong khó khăn, những phẫu thuật viên nhiều kinh nghiệm hay dùng đường này.
Hậu phẫu thường nhẹ nhàng, chỉ có điều bìu bên mổ sẽ nề nhẹ một thời gian, các biến chứng như tràn dịch màng tinh hoàn, tức tinh hoàn ít gặp và sẽ đỡ theo thời gian. Bệnh nhân ra viện sau mổ 1- 2 ngày.
Vậy làm thế nào để phòng tránh giãn tĩnh mạch tinh? Lời khuyên duy nhất cả Bs Sắc cho các bạn trẻ là không mặc quần chật (sịp), chỉ mặc khi chạy nhảy, thể thao hoặc … khi đi chơi với người yêu nhé!
Các bạn tham khảo các video trên Youtube của Bs nhé
Hướng dẫn nhận biết giãn tĩnh mạch tinh độ III ở nam giới
Trường hợp giãn tĩnh mạch tinh điển hình ở nam giới
Bs Thiều Sĩ Sắc- Khoa điều trị theo yêu cầu BV Việt Đức
